Xẩm tàu điện, nét văn hoá đường phố Hà Nội xưa
27/10/2012 | 08:18:00
(Chinhphu.vn) - Tối ngày 26/10, chương trình “Xẩm tàu điện - Văn hoá đường phố Hà Thành” đã được tái hiện nhằm giới thiệu với công chúng một một loại hình âm nhạc dân gian, một nét văn hoát độc đáo chỉ có riêng ở Hà Nội.
| NSƯT Thanh Ngoan tái hiện Xẩm tàu điện trên sân khấu. Ảnh: Huy Anh |
Nói là sự khác biệt vì Xẩm tàu điện ra đời vào đầu thế kỷ XX, khi Hà Nội có tàu điện, một phương tiện giao thông công cộng được người dân ưa chuộng vì giá vé rẻ và tiện dụng. Tàu điện Hà Nội khi đó tối đa chỉ có 3 toa nhưng trong ngày có rất nhiều chuyến đi, chuyến về, khách lên, khách xuống và khách đi tàu bao giờ cũng có vài ba xu lẻ trong túi, đó là cơ hội tốt để các nhóm hát xẩm kiếm ăn.
Một nét độc đáo khác của Xẩm tàu điện là các đoạn hát thường ngắn gọn do luôn phải chuyển tàu, chuyển toa tìm khách mới, vì vậy nội dung luôn được thay đổi cho phù hợp với hành khách, nhất là các khách thường ngày hay đi tàu.
Hơn nữa, thẩm mỹ người Hà Nội cũng khác với thôn quê, thị hiếu người đi tàu cũng khác với nơi khác, nên các nghệ nhân đã “chế” các bài thơ được ưa chuộng thời bấy giờ thành các bài hát xẩm, trong đó có thơ của Á Nam Trần Tuấn Khải và Nguyễn Bính như các bài “Trăng sáng vườn chè”, “Lỡ bước sang ngang”, “Chân quê”.
Nghệ sỹ Nhân dân Phạm Thị Thành, nữ đạo diễn sân khấu đương đại của Việt Nam, nguyên Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ cho biết, bà đã được nghe Xẩm tàu điện từ khi còn nhỏ, lúc giải phóng thủ đô về Hà Nội. Khi đó người hát Xẩm tàu điện tự kéo đàn và dựa vào lời dân ca, câu truyện hoặc tự sáng tác, tự viết lời không theo giai điệu âm nhạc quy cách nào. Nghệ sỹ mong muốn thông qua Chương trình sẽ phát huy, giữ gìn được vốn cổ của dân gian, do dân gian sáng tạo.
NSƯT Nguyễn Thế Dân, giảng viên đàn nhị và hoà tấu nhạc cụ dân tộc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, khách mời biểu diễn cho biết, chương trình là sự gợi lại văn hoá của đất Hà thành, là cái đẹp trong cuộc sống ngày thường của người Hà Nội thế kỷ trước. Ông hy vọng qua đây sẽ nâng cao ký ức, làm giàu giàu vốn văn hoá của người Hà Nội nay.
Chương trình Xẩm tàu điện sẽ được biểu diễn tiếp vào ngày 28/10 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.
| Lịch sử tàu điện Hà Nội bắt đầu năm 1900, ban đầu có tên “Nhà máy xe điện” đặt ở làng Thuỵ Khuê, nay là trụ sở của Xí nghiệp xe điện Hà Nội. Đến năm 1929 có 6 tuyến: lên Yên Phụ, lên Chợ Bưởi, sang Cầu Giấy, vào Hà Đông, xuống Chợ Mơ và Vọng. Số lượng người hát xẩm đông nhất là thời kỳ Pháp thuộc và những năm đầu kháng chiến chống Pháp. Khi hoà bình lập lại ở miền Bắc, tại bến tàu điện Bờ Hồ vẫn còn khá nhiều người khiếm thị hát xẩm. Đến năm 1992 khi tàu điện dừng hoạt động kể từ đó người hát xẩm không còn hành nghề nữa, hát xẩm tàu điện thưa dần và biến mất. Ngày nay, Xẩm tàu điện đang nằm trong danh sách những loại hình nghệ thuật dân gian cần được giữ gìn và phát triển. |
Huy Anh
0 nhận xét:
Đăng nhận xét